MTIHANI WA PAMOJA WA ZERAKI ACHIEVERS
KISWAHILI KIDATO CHA KWANZA
MTIHANI WA MUHULA WA PILI (2021)
MUDA: SAA 2 ½
Jina:…………………………………………………... Nambari ya Usajili……………………………..
Shule…………………………………………………. Darasa…………………………………………..
Sahihi…………………………………………………. Tarehe…………………………………………..
Maagizo:
1. Jibu maswali yote.
2. Majibu yote yaandikwe katika nafasi ulizoachiwa katika karatasi hii ya maswali
3. Majibu yote lazima yaandikwe kwa lugha ya Kiswahili
4. Karatasi hii ina kurasa 9 zilizopigwa chapa
5. Watahiniwa ni lazima wahakikishe kuwa kurasa zote za karatasi hii zimepigwa chapa
sawasawa na kuwa maswali yote yamo.
Kwa Matumizi ya Mtihani Pekee.
Swali Upeo Alama
1. UFAHAMU 15
[Link] YA LUGHA 40
[Link] 10
[Link] SIMULIZI 15
Jumla 80
1. UFAHAMU
Soma makala yafuatayo kisha ujibu maswali.
Nairobi, jiji kuu la Kenya ,ni jiji la maajabu na mastaajabu chungu [Link] ya mtu anayewahi
kuingia katika jiji hili kwa mara ya kwanza huvutiwa na huo msheheneko wa majumba ya fahari, marefu
ajabu, kiasi cha minazi mitano-sita ,iliyounganishwa kuelekea juu. mbinguni.
Jumba linalowavutia watu wengi ni lile Ia makongamano ya kimataifa Iiitwalo kwa Kiingereza Kenyatta
International Conference Centre Jumba hili,hadi miaka michache iliyopita, ndilo lililokuwa refu zaidi
mjini. Jumba lenyewe- lina ghorofa ishirini na tisa hivi ,usipohesabu hilo pambo kama kofia kileleni
mwake,linalojulikana kama mwavuli. Hata hivyo ,miaka michache iliyopita jengo hili lilipitwa urefu na
Mnara wa Nyakati (Times Tower).Mnara huo hasa ni jumba linaloafiki lakabu yake ya kikwaruza
mawingu. Jumba hili lina ghorofa zisizopungua thelathini na mbili.
Mbali na majumba haya mawili ,kuna majumba mengine zaidi ya ishirini katikati ya jiji ambayo,japo
mengine ni mafupi kiasi ,yana maumbo ya kustaajabisha kweli [Link] zingatia mwenyewe jumba
Iiitwalo “mdomo wa kengele” au “bell —bottom” ambalo ni vioo vitupu ,toka chini hadi [Link] ya
,umbo lake ni Ia kipekee ulimwenguni kote. Jumba hili lina kama miguu, kisha kiuno mithili ya kinu hivi
japo si [Link] juu, mbali sana, likichukua umbo pana kuliko lilivyo chini;umbo la kifua pana
kama kengele. Halafu rudia barabara; hizi hazina hesabu katikati ya jiji na ni pana, tena safi [Link]
yanayotumia barabara hizi ni kochokocho,ya kila aina na yanashindania nafasi.
Ajabu kubwa ya Nairobi hata hivyo ni idadi ya watu. Hakuna hasa anayejua idadi kamili ya watu wa
Nairobi ,lakini sio kupiga chuku ninaposema kwamba ,hasa nyakati za kuelekea kazini asubuhi ,kwenda
kula chakula cha mchana ,kuelekea nyumbani baada ya kazi na kuvuka barabara wakati wa msongamano,
watu hukanyagana .Mtu anayesema kwamba watu wa Nairobi ni wengi kama chungu ,au kama mchanga
wa ufuo wa bahari, hatii chumvi.
Watu wa Nairobi, kwa tabia na mavazi, si kama watu wa kwingineko nchini Kenya .Watu hawa huvalia
nadhifu [Link] ni warembo ajabu na hutengeneza nywele zao mithiIi ya hurulaini [Link]
huvaa suruali ndefu. Kucha zao na midomo yao hupaka rangi maridadi sana. Huzungumza Kiswahili na
Kiingereza takriban wakati [Link] wengi ajabu huendesha magari yao wenyewe ,jambo ambalo
litakushangaza mara tu uingiapo jijini ,hasa kama ulilelewa ukidhani maskani mwafaka ya wanawake ni
jikoni peke yake;yaani kuzingatia ile falsafa kuwa “kuoa ni kupata jiko”.Wanaume nao huvaa suti safi
,maridadi na shingoni wamefunga tai stahiki [Link] hao huendesha magari na kuyaegesha karibu
2|Page
na afisi [Link] afisini mwao kwa maringo na madaha, huku funguo za magari yao zikining’inia
vidoleni. Hawa nao husema na Kiingereza kupitia puani, utadhani ni waingereza hasa.
Kwa upande mwingine ,watoto ni nadhifu kweli kweli hasa watoto wa [Link] huvalia sare
zilizofuliwa na kunyooshwa vizuri kwa pasi. Wake kwa waume ,shingoni huvalia tai. Watoto wa shule za
Nairobi huongea Kiswahili, Kiingereza na sheng, ambayo ni msimu wao [Link] huu ni
mchanganyiko wa Kiswahili,Kingereza na msamiati mchache wa lugha nyingine za Wakenya zisemwazo
jijini Nairobi na vitongojini mwake.
Kwa jumla ,watu wote wa Nairobi hutembea kasi [Link] hata wakati wa kutembea polepole na
kuangazaangaza huku na [Link] wewe ni mgeni jijini,ukizubaa utapigwa kumbo na waendelee na
hamsini zao kama vile hapakutokea [Link] linapojiri, usidhani limefanywa [Link], [Link] vile
tu kwamba Wanairobi hawana muda wa kupoteza.
Maswali
(a) Toa kichwa mwafaka kwa makala haya (ala 1)
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………….
(b) (i) Tambua maajabu matatu yanayopatikana katika jiji la Nairobi. (ala 3)
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………………….
(ii) Watu wa Nairobi wanajipenda kweli kweli, Fafanua (ala 3)
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………………….
3|Page
(c) (i) Kwa maoni yako, kwa nini majumba ya jiji la Nairobi yana majina au lakabu za
Kiingereza? (ala 1)
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………….
(ii) Unafikiri ni kwa nini hasa wanawake wa Nairobi wanaonekana nadhifu? (ala 2)
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………….
(d) Watu wa Nairobi hukanyagana wakati upi ? (ala 2)
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………………….
(e) Eleza maana ya maneno na tamathali za usemi zifuatazo. (ala 3)
(i) Nadhari
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………….
(ii) Linaloafiki
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………….
(iii) Waendelee na hamsini zao
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………….
MATUMIZI YA LUGHA (ALAMA 40)
a. Andika vitamkwa vyenye sifa zifuatazo: (alama 2)
i) Kikwamizo cha meno……………………………………
ii) kiyeyusho cha midomo…………………………………
b. Taja vigezo vitatu vya kuainisha irabu (alama 3)
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
4|Page
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
c. Onyesha vipashio vya lugha kuanzia kidogo hadi kikubwa (alama 2)
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
d. i). Shadda ni nini? (alama1)
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
ii) Tia shadda katika maneno yafuatayo: (alama 2)
Mbono (mti)
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
Barabara (sawasawa)
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
e. Taja ngeli za nomino zifuatazo (alama 2)
i) Ujinga
…………………………………………………………………………………
ii) Mashine
………………………………………………………………………………………………
iii) Sukari
………………………………………………………………………………………………
iv) Mti
………………………………………………………………………………………………
f. Tunga sentensi ukitumia neno kisabuni kama: (alama 2)
i) Nomino
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
ii) kielezi
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
5|Page
g. Bainisha virai katika sentensi ifuatayo (alama 3)
Mkulima stadi alilima vizuri kando ya mto.
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
h. [Link] ni nini? (alama 1)
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………
[Link] viambishi katika Niliyemchorea (alama 3)
i. Andika ukubwa wa maneno yafuatayo: (alama 2)
i) Mbuzi………………………………………………………………………………
……………
ii) Kisu……………………………………………………………………………
………………...
j. Tunga sentensi moja moja kuonyesha matumizi ya alama za kuafikisha ulizopewa.
(alama 3)
a) Kistari kifupi
.............................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................
b) Ritifaa
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
c) Herufi kubwa
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
k. Andika upya sentensi zifuatazo katika hali ya kutendewa. (alama 2)
i) Tuju alivua samaki wengi.
………………………………………………………………………………………………………
ii) Mwalimu amempa mwanafunzi kitabu.
………………………………………………………………………………………………………
6|Page
l. Changanua kwa mistari
Askari jela atamsindikiza mshukiwa mahakamani (alama 4)
m. Sahihisha sentensi zifuatazo.
i) Ile ni sungura ya nani? (alama
………………………………………………………………………………………………………
ii) Mwanafunzi ambaye aliyechelewa ameadhibiwa. (alama
………………………………………………………………………………………………………
n. Yakinisha sentensi ifuatayo kwa udogo. (alama 2)
i) Nyumba yenyewe haikujengwa karibu na mto.
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
o. Andika kwa umoja. (alama 1)
Nyaraka zilizoandikwa zimepokelewa
.......................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................
p. Andika kinyume cha sentensi hii. (alama 2)
Mama aliketi baba alipoondoka.
………………………………………………………………………………………………………
7|Page
3. ISIMU JAMII
a) Eleza sifa tano za lugha. (alama 5)
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
b) Lugha ina umuhimu gani katika jamii yako? (alama 5)
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
8|Page
5. FASIHI SIMULIZI
a) Fafanua maana ya sanaa. (Alama 2)
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
b) Taja mifano mingine mitatu ya sanaa mbali na fasihi. (Alama 3)
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
d) Eleza tofauti sita kati ya fasihi simulizi na fasihi andishi. (alama 6)
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
e) Fafanua vipera vifuatavyo vya fasihi simulizi (alama 4)
i. Hekaya………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
ii. Visasili………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
iii. Hurafa………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
iv. Mighani………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………
KILA LA HERI
9|Page
10 | P a g e