Hapon (1907)

Exported from Wikisource on 25 лістапада 2024 г.

Hapon

Зборнік вершаў

Аўтар: Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч

1907 год

Прапануем да спампаваньня!

Biełaruskije Pieśniary. T. III.

„Zahlánie sónce,

i ŭ násze wakónce!“

HAPON.

APOWIEŚĆ BIEŁARUSKAJA

Wincuka Marcinkiewicza.

Cena załatoŭka

(15 kap.).

1907.

Biełaruskaja wydaŭnickaja supołka

„Zahlanie sonce i ŭ naše wakonce“.

(Pieciarburh, Wasiloŭ wostraŭ, 4-ja linija, d. № 45, kw. 16.)

Abjaŭlajeć ŭsim pryjacielom Biełaruščyny, što prymajecca pieredpłata na wydannie „Biełaruskije pieśniary“. U hetym wydanni buduć:

P. Bohušewiča

„Dudka Biełaruskaja“

„

„Smyk Biełaruski“

„

„Skrypačka“

W. Marcinkiewiča

„Pan Tadeuš“ (Dźwie pieršyje bylicy)

„

„Hapon“

„

„Wiečarnicy“

„

„Ščeroŭskije dažynki“

„

„Staŭry-Haŭry“

„

„Kupałła“

Usio heta wydannie wyjdzie 8 knižkami, jany buduć razsyłacca jak tolki wyjduć u świet. Wydannie budzie dwajakaje: darahoje na pieknym papiery, bytcym staraswieckim, ci na hrubym biełym, na wybar, u pieknaj, z biełaruskim uzoram wokładce, s patretami piesniaroŭ, padklejenymi na šurpaty papier biez pierasyłki 3 rubli, s pierasyłkaju 3 r. 30 kap.

Tannaje wydannie, na dobrym biełym papiery, u wokładcy, s patretami piesniaroŭ (tolki ŭ pieradpłacie) 1 r. 20 k., s pierasyłkaju 1 r. 50 k.

Wyšoŭšy u swiet usio wydannie razam i kožnaja kniha pa sabie buduć pradawacca, ale ŭže daražej.

Usio wydannie skončym najpaźniej za hod.

T. III.

Biełaruskije pieśniary.

„Zahlánie sónce,

i ŭ násze wakónce!“

HAPON.

APOWIEŚĆ BIEŁARUSKAJA

Wincuka Marcinkiewicza.

PIECIARBURH.

Drukarnia K. Piantkoŭskaha. W. Padjaczeskaja wul., № 22.

1907.

ŹMIEST[1]

Star.

Hapon

.   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .

1

Pawinšawańnie woita Nauma

.   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .   .

30

1. ↑ У арыгінальным выданьні няма, дададзена дзеля зручнасьці. (Вікікрыніцы )

Supołka

„ZAHLANIE SONCE I Ŭ NAŠE WAKONCE“

wydała pakul što i pradaje:

Biełaruski lementar abo pieršaja nawuka čytańnia, cena 6 kapiejek.

Pieršaje čytanńie dla dzietak. Napisała Ciotka, cena 6 kap.

Беларуски лемэнтар, або першая навука чытання, цэна 6 кап.

Першае чытанне для дзетак беларусаў; злажыла Цйотка, цэна 6 кап.

Гутарки аб неби и зямли, цэна 15 кап.

Dudka Biełaruskaja, Macieja Buračka, cena 25 kap.

Dudka Biełaruskaja, pieknaje wydannie, cena 50 kap.

UZIAŁA NA SKŁAD I PRADAJE:

Вязанка. Янки Лучыны (Ивана Неслухоўскаго) цэна 4 kap.

Казки. Выдаў А. К. цэна 6 кап.

Ziamielnaja sprawa ŭ Nowaj Zelandyi, cena 3 kap.

Зямельная справа ў Новай Зэляндыи, цэна 3 кап.

Gedali, apawiedannie Ožeškowaj, cena 6 kap.

Гэдали, апаведанне Ожэшковай, цэна 6 кап.

Kazka ab Wadzie, Bellami, cena 3 kap.

Казка аб Вадзе, Бэльлями, цэна 3 кап.

Karotki Katechizm, cena 5 kap.

„На пиресяле́ньня“, Разсказъ тетки Домны изъ Полѣсья. М. Н. Косичъ, ц. 10 кап.

Переложеніе нѣкоторыхъ басень Крылова на бѣлорусское нарѣчіе. М. Н. Косичъ. Цѣна 15 кап.

Biełaruskije pačtowyje pisulki:

Śčorsuny ŭ letko, Śčorsuny ŭ zimku; Prancišek Bohusewič (Maciej Buračok) pieśniar Biełaruski; Wincuk Marcinkiewič — pieśniar Biełaruski; Mužyki spad Puchawič; Toržyšče ŭ Puchowičach; Dzieŭčata spad Słucka; Parabkawa dwornaja chata; Dudar Biełaruski; Janka Łučyna (Iwan Niesłuchoŭski), pieśniar biełaruski; Wiaskowaja baba s Trybužkoŭ; Dom Tadeuša Kościuški ŭ Merečoŭščyni, cena kožnaje pisulki 5 kap.

Usio heta možna kuplać u hłaŭnym składzi ŭ Piecierburhu, Wasiloŭ wostroŭ, 4-ta linia, № 45, kw. 16.

Chto kuplaje u hłaŭnym składzi nia mienš jak za poŭrubiel, toj nia płacić za prasłannie počtaju. Małyje hrošy možna wysyłać pačtowymi markami. Jašče možna ŭsio heta kuplać:

u

Wilni u kniharniach W. Makoŭskahа, I. Zawadzkahа, M. Piaseckaje-Šlapelis, u kniharni „Lietuwa“ Karbasnikowa i u redakcii biełaruskaje hazety „Naša Niwa“, Zawalnaja № 45.

u

Miensku u

kniharni

W. Makoŭskahа.

Witebsku

„

Kołowrat-Čerwinskaj.

Hrodni

„

B. Kozłoŭskaha.

Mahilowi

„

J. H. Syrkina.

Homli

„

J. H. Syrkina.

Piecierburhu ŭ Polskaj kniharni na Jekatieryninskaj wulicy.

Waršawi ŭ kniharni G. Centeršwera na Maršałkoŭskaj wulicy.

Słonim — kniharnia Polska.

SKORA WYJDZIEĆ:

Жалейка Янука Купалы.

Drukarni K. Piantkoŭskaha, W. Padjaczeskaja wul., № 22.

Гэты твор знаходзіцца ў грамадскім набытку ў краінах, дзе тэрмін аховы аўтарскага права на твор складае 70 гадоў або менш.

Гэты твор не абавязкова ў грамадскім набытку ў ЗША, калі ён быў апублікаваны там цягам 1927—1964 гадоў.

Hapon

Вершаванае апавяданьне

Аўтар: Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч

1907 год

Pawinšawańnie woita Nauma →

Іншыя публікацыі гэтага твора: Гапон.

Прапануем да спампаваньня!

č — czytać jak cz,

š — czytać jak sz,

ŭ — jak karotkaje u,

pasieredzinie pramiež

ł i u.

HAPON.

APOWIEŚĆ BIEŁARUSKAJA.

PIEŚNIA PIERŠAJA.

Kali achwota načata,

Štož stajicie, jak cielata?

Dalej chłopcy, maładzicy!

Načnicie ad miacialicy.

Z kamedyi opery „Sielanka“.

Šum, kryk, homan u karčmie,

Kipić sielskaja družyna,

Piwa, miod, harełku pje,

Ažny kurycca čupryna.

Haspadary za stałom

Hromka hutarku wiaduć:

A landarka z landarom

Miod, harełku razdajuć.

Chłopcy, dzieŭki, maładzicy

La paroha hamaniać,

A staryje čaraŭnicy

Ciškom la piečy siadziać.

Ananija na jskrypce jhrajeć

Lawonichu to byčka;

Hapon žaru paddawajeć:

„Zihraj, kryčyć, kazačka!“

Až juknuła Kaciarynka,

Tak zadaŭ jej kulakom,

„Chadzi, maja ty malinka!“.

Dyj zatupaŭ chadarom.

„Ananija, rež wiasioły!“

Kryčyć hromka naš Hapon,

Dyj sabraŭšy ŭ świtce poły,

Merem chochlik! merem jon!

To ŭ prysiudki wykidajeć,

Ažny stohnieć pad jim poł,

To hałubca padbiwajeć,

Ažny trasiecca chachoł.

„Ach! uch! dawaj žaru,

„Dawaj boli, dawaj paru!“

Kryčyć Hapon, dyj hulajeć.

Pad skrypačku padpiewajeć.

„Ej čuch, Kaciarynka!

„Čabociki krasny;

„Kamu bliščać, kaho lubiać

„Twaji wočki jasny?

„Ej čuch, Kaciarynka!

„Twaji kudry ŭjucca,

„Skačeć. plašeć maja miła,

„Až ščočki trasucca“.

Trejčy Hapon pramachnuŭ,

Braždžać nožny z wahniwom,

Staŭ na mieście — padpryhnuŭ,

Dyj zatupaŭ chadarom.

Kaciarynka ž usplasnuła,

Na milińkaha zirknuła,

Chwać! spadničku raspuściła.

Trejčy zapiatkam padbiła.

Drobny nožki wykidajeć,

Čarawički skrypiać,

A iz wočak až sijajeć,

Bytcem iskry leciać.

Rusy koski padlatajuć,

Kaśniki, jak žar, harać;

A woś wyžej jak zajhrajuć,

Tak i woźmie prypiewać:

„Miły Charton, miły Saŭka.

„Da milejšyž moj Hapon:

„Chachoł jasny, pajas krasny,

„A hałasok, kaby zwon!

„Nia chaču Saŭki, Chartona,

„Mnie žyćcia z jimi nia być,

„Walej majaho Hapona,

„Z jim nia budu ja tužyć“.

Piajeć, plašeć, padbiwajeć,

Ŭsiak wokam za jej bradzieć,

Jak lastaŭka padpływajeć,

Ažny chočecca hladzieć.

Ananija ž — woŭča jucha!

To ŭžo niečaha manić!

Jarka reže iz za wucha,

Až skrypka jaho zwinić.

Miacielicu prabiraje,

Jomka, hromka, ładny čas!

Drobna smykam padsiekaje,

Zwinić rymka, hudzić bas.

Łokieć upioršy u brucha,

La kabyłki nos dziaržaŭ,

Dali ścichnuŭ — dyj z za wucha

Na lawonichu padniaŭ.

Schwaciŭ Hapon Kaciarynku,

Smieła k sercu pryciahnuŭ,

Abniaŭšy rukoj za spinku,

Lawonichu uspryhnuŭ.

Uhruń za jim maładzicy,

Dzieŭki, chłopcy, chto jak zmoh.

Dražać čupryny, spadnicy,

Sumatocha — što kryj Boh!

At pyłu až paciamnieła,

Chochat, łopat, šum dy kryk,

Jak u haršku zakipieła,

Jak na bydła napaŭ zyk.

Toj ŭ prysiudki, toj wykidki,

Čupryny, jak ščeć dražać,

Taja bokam, taja skokam,

Dyj tak woźmuć prypiewać:

„Ach kaliž ja u matulki była,

„Jak wišeńka u sadočku ćwieła,

„Papałasia złomu duchu, mužyku,

„Jon wysušyŭ, jak lipinku u duchu.

„Najechała powien dwor tataroŭ,

„Dy uzialiž majho muža u pałon,

„Nie žalžež mnie, što jaho uziali,

„Tolki škoda, što nia krepka zwiazali:

„Jon, pahaniec, uciačeć, uciačeć,

„Mnie hałoŭku nataŭčeć, nataŭčeć.

„Trebaž budzie ściaražčysia, uciakać,

„Z warabjami pad strachoju načawać“.

Dalej kryknuła Taciana,

Abniaŭšy za šyju Jana:

„Pašoŭ Janka u hryby,

„Taciana ŭ apienki,

„Spatkalisia, abnialisia,

„Jak dzietki maleńki“.

A za jeju Chalimon,

Hudzić, jak carkieŭny zwon:

„Oj Bože moj, Bože!

„Na što ja radziŭsia?

„Sastareŭsia, jak sabaka,

„Dasiul nia žaniŭsia“.

Pierastaŭ. — Hapka splasnuła.

Dyj tonieńka zaciahnuła:

„Na wulicy kurta breše,

„A da mianie miły češe,

„A ci češe, ci nia češe,

„Da nia daram kurta breše!“

Wot tak plašuć, prypiewajuć,

Chochat, łopat, kryk i zyk,

Až pad strop pył padmiatajuć,

A jak rezaŭ — reže smyk!

Až tut, skryp!.. dzwiery suzdrom

Razčynilisia… trawoha!

Bo z wojtam sam akanom

Jak tut — znajšlisia ŭ paroha.

Usia achwota pryŭstała,

Na ŭsich strachatnia napała:

Ananija ž — jak uciaŭ!

Pachinuŭsia napiarod,

Pa ŭsich strunach zapiščaŭ,

Tak končyŭsia karahod.

I Haponu nie da tańca,

Jak akanoma, pahańca,

Jon uhledziŭ, tak prystaŭ,

Na ŭsio horła zakryčaŭ:

„Oj budzie ž nam ciopleńka, bratki!

„Chto małady, uciekaj s chatki!

„Nia daram stali šaptać,

„Što niekrutaŭ buduć brać.

„Pabiraj jich lichy bies!

„Chto duž, uciekajma ŭ les!“

Tut nastała sumatocha,

Ŭsiak biažyć, maŭlaŭ z ahnia,

Adzin dźwiery wypiraje,

Druhi ciśniecca pad stoł,

Toj cieraz wakno siahaje;

A Hapon chwaciŭ za koł,

Dyj, spinoj staŭšy ŭ kucie,

Jak miatłoj, usich miacie.

Wot kali pakurciaŭ tuča,

Hurmam miadźwiedzia asadzić;

A jon, sa złości marmuča,

Jak katoraha pahładzić,

Toj z bolu jaŭknie, toj bréše,

Tak Hapon naš kołam češé.

Jon wiarcieŭsia, kaby ŭjun,

Siudy i tudy kidaŭsia,

Nia žaleŭ, biŭ, chto papaŭsia,

Ale i koman cikun!

Hladź, usiakije płachciny,

To kažuchi, to piaryny,

Na Hapona staŭ kidać,

Nia dziwaž było pajmać.

Jaho biednaha zwiazali,

Dyj u kałodki skawali;

Hodzie wadzić karahod!

Kaciarynka ž pabladnieła

Zapłakała, abamleła,

Pryšoŭ na jich čorny hod.

PIEŚNIA DRUHAJA.

Nad siratoju

Boh s kalitoju.

z kamedyi-opery „Sielanka“.

U wialikam u siale,

Nad dniaproŭskaj staranoju,

Na pryharku u wuhle,

Miež lesam, dy miež rakoju,

Tam stajali dźwie chaciny:

Uścińni, druha — Hrypiny.

Pieršaj mužyk byŭ Miron;

Niawieś za jakije hrechi

Nia dažyŭ z syna paciechi,

A toj syn byŭ naš Hapon.

Jon, niema čaho kazać!

Hordy, śmiely, zuch dziacina!

Za swajich umieŭ stajać,

A pryhožy, jak malina.

Da i piśmienny ž byŭ jon:

Na jaho sa ŭsich staron

Dzieŭki sumaŭčkam zirkali,

Na ihryščach prysiadali;

A Hapon ani hladzić,

Jon pry sužanaj dziaŭčynie,

Najmilejszaj Kaciarynie

Jak prysiadzie — dyk siadzić.

U ŭdawy že Ahrypiny,

Aproč dački Kaciaryny,

Bolej nia było swajich;

Jana z Uścińniaj, kumoju,

Žyła, jak ruka z rukoju,

Adna duma była ŭ jich:

Kab swajich dzietak saswatać,

Kab chudobku jim prypratać,

Kab, jak siaduć na swajom,

Jany wiesiała zažyli,

Biez patreby nia tužyli,

Nia rupieli ni ab čom.

U Hrypinyž Kaciaryna,

Kryj Bože! biady nie znała,

Jak u sadočku malina,

Rasła, ćwieła, daśpiewała:

Na ščočkach kroŭ z małakom!

A wočki bliščać ahniom,

I siemnaccać užo let,

Jak pryjšła jana na świet.

Nuž s saboj kumy sajducca,

Tut zaraz hadki načnucca:

„Para baš dziaciej žanić;

„Jano usiaki adkład

„Nia wielmi idzie u ład;

„Pojdam Pani čołam bić:

„A tam dziejsia Boža wola,

„Jak prybiarom ŭsio s poła,

„Dzietak k wiancu pawiadziom.“

Hetak stary hamanili,

I na pieŭnia ułažyli,

Da pamiešaŭ akanom.

Jon — baš ty, sabačy synu!

Upadabaŭ Kaciarynu,

Dyj nuž k biednaj padsiadać,

To łastaŭkaj padpływaje,

Krasny słaŭca wypuskaje,

Kab jak niebudź jaje ŭniać.

A Kaciarynka — niaboha!

„Bojsia, kaže, panič, Boha!

„Hetaž hrech taka napaść;

„Jak pažalusia Haponu,

„Jon pieŭnie takoha honu

„Paniču ciškom zadaść,

„Što zuboŭ nie pazbiraješ,

„I achwotu pacieraješ

„Čužych niawiestak hłumić.“

Koman Hapona zlakaŭsia,

Na čas adstaŭ, dy zaklaŭsia

Maładych jon pahubić.

Wot nočka jaščo ciamnieńka,

Doščyk, jak z sitca, pryšyć,

A wojt daŭnym daŭniusieńka

Zahad pad waknom kryčyć:

Chto pojdzie drowy rubać,

Chto krupy taŭčy i drać,

A chto s cepam małaćić,

Kamu brahu kałacić.

A woś i akonam sam

Prybieh k karčmie na kani,

„Słuchaj, kryčyć, słuchaj, cham!

„U kark šelmaŭ tych hani!

„Bo jak tolki apaźniacca,

„To skažy tym hultajom,

„Što j z zdaroŭjam nia widacca,

„Tak zadam jim nahajom.“

A ŭžo niečaha manić:

Doŭha budzieš pamiatać,

Kali woźmić drać i bić,

To i z ziamli nia ustać.

A woś blisnuli ahni,

Wojt stadołu atčyniŭ,

I akonam na kani

U stadole — jak tut! byŭ.

„Hej, dabrydzień, alandaru!

„Što tut nowaha čuwać?“ —

„Uf! Wialmozny Kamisaru!“

Dyj tak jamu staŭ brachać:

„Jasny Panie, stož tut cuć,

„Čy ja mahu usio znać,

„At!.. wiedama — ludzi pjuć,

„Kab tolki na doŭh dawać.

„Ny!.. jak Pan mnie prykazaŭ,

„Kab ja taho nia čyniŭ,

„To na pawier i nie daŭ,

„Choć Hapončyk i prasiŭ

„Majej Sejny, što Boh kryj!

„A jak ja nia dapuściŭ,

„To jon uchwaciŭšy kij,

„Wielmi brydka siardzit byŭ.

„Nu!.. Pan jasny zwažaj sam,

„Kali choceć chto u swaty,

„Čy to dzieła budzieć nam,

„Čy my tamu winawaty?“ —

„Jak to ŭ swaty! to Hapon

„Užo zadumaŭ žanicca?“

Kryknuŭ s siercam akanom,

I woś jak načaŭ branicca:

„Ach ty jucha! ach ty pies!

„Ty łatruha! znaju ja,

„Kudy ciabie chinie bies;

„Da pastoj, duša maja!…

„Ty tut wojt?“ Wojt pakłaniŭsia,

Dy za wucham pačašaŭ,

„Da tut, panie!“ — abwiaściŭsia.

Oś akonam zakryčaŭ…

„Biažy, hyclu, mnie siejčas!

„I Hapončyku skažy,

„Kab jawiŭsia siudy ŭraz;

„Spraŭnaž, hyclu!.. nu!.. biažy!..

„A ty, panie alandaru!

„Padniasiže mnie harełki“.

„Gid! gid! Jasny Kamisaru!“

Dyj pačastawaŭ s tarełki

Poŭnaj šklankaj; — akanom

Wypiŭ z šklanki, zakusiŭ,

Až tut z wojtam i Hapon

Cierez paroh prastupiŭ;

U pojas jon pakłaniŭsia,

„Niech bendzie!“ — hromka skazaŭ,

Krychu ŭpierad padstupiŭsia,

I, što wialać, — dažydaŭ.

Ryžy wusy akanoma

Sčecju u wierch padnialiś;

Zirknuŭ skosa na Hapona,

Wočy kroŭju zaliliś,

Huby strašna pakrywiŭ,

Knut u žmieni až traščyć;

Jak k Haponu padstupiŭ,

Tak i ŭziaŭ jaho sušyć.

„Jak ty śmieješ, woŭča jucha!

„Biez dwara u swaty słać?"

I braznuła aplawucha,

Što Hapon ledź moh ustać.

„Oś — ja tabie, ŭražy synu!

„Jak atwiešu sotni dźwie,

„To zabudzieš Kaciarynu

„Dy zabudzieš i sam hdzie“.

Hapon na bok pašatnuŭsia,

Twar dałoniaju zakryŭ

Na akoła abhlanuŭsia,

Dy za taŭkač uchwaciŭ.

„Kab ja Boha nie bajaŭsia,

„Pakazaŭby ja tabie!

„Čaho ty tut pryskiepaŭsia?

„Dumaješ, bajuś ciabie!

„Pani zato nia siardzicca,

„Choć šluć swaty biez dwara,

„I pazwalaje žanicca,

„Jak kamu na to para.

„A ty! maŭlaŭ waŭkałaka,

„Zdziekuješsia tut nad nami;

„Ściaražysiaž ty, sabaka!

„Pomni, što i my s zubami.“

Koman, jak tu reč sumieŭ,

Da stadoły pabiežaŭ,

Hapon končyć nie paśpieŭ,

Tak s karčmy jon ciahu daŭ,

Kryj Hospadź! jak jon zlakaŭsia,

Ledź da chaty zmoh prybyć,

Da na ŭsich światych zaklaŭsia

Hapona na wiek zhubić.

Wiečarkom raz ŭ dwor idzie,

Jasnaj pani bje čalom.

Byccam wierny akanom,

Jon taki laport wiadzie:

„Kiepska, pani, ŭ nas čuwać,

„Usia wołaśc u trawozie,

„Nie adzin budzie ŭ astrozie;

„Chłopcy stali buntować.“ —

Chryste Panie najłaskaŭšy!

Kryknuła pani pryŭstaŭšy;

„A to čysta kara nieba!

„Biedny lud ratować treba.“

Koman zatyłak pačeše,

Dyj tak dalej pani breše:

„Hapona treba uniać…

„Niawieś, jak jon tam praniuchaŭ,

„Ci ŭ dware moža padsłuchaŭ,

„Što niekrutaŭ buduć brać.

„Jon usich chłapcoŭ sazwaŭ,

„Dyj tak woś jim raskazaŭ:

„ „Biadu, bratki, my naždali,

„ „Niekrutaŭ zdawać kazali;

„ „Čaho tut dobraha ždać,

„ „Treba u les uciakać.

„ „A nie — usie sabiaromsia,

„ „Chto s kołam, chto z abuchom,

„ „I za ništo nie dadziomsia

„ „Choć tam treśni akanom.“

„Hetaki baš moj sawiet,

„Inoj, Pani, rady niet,

„Treba Hapona pajmać,

„Dyj — pieršaha jaho zdać.

„Tahdy usie pabajacca,

„Pierastanuć buntawacca.“

Pani ruki załamała,

Sa strachu na ŭsio prystała.

Tak Hapon naš končyŭ taniec,

Jon nadzieŭ kazionny raniec,

I pašoŭ caru słužyć.

Kaciarynkaž uściaž płače,

A koman pry biednaj skače,

Wot naloh jaje zhubić:

Prykazaŭ zazwać u dwor,

Dyj ŭ pračkarniu upior;

Baš! uziała pohań moč:

To prykiniecca k niej lisam,

To sa złosci strašnym biesam,

Kab jak niebudź jaje zmoč.

A Kaciarynka hałosić,

I, padniaŭšy k niebu ruki,

Jana Boha uściaż prosić,

Kab akončyŭ ciažki muki.

Tak raz jana u sadočku,

Dyj u ciomnym u kutočku

Horki slozki wylewała,

Swaju dolu praklinała.

Boh pažaleŭ siracinu,

Trebaž u tuju hadzinu

Pani pa sadu hulać,

I biednieńkuju spatkać.

„Što ty, serce, ciażka stohniš,

„Ab čom horki ślozki roniš,

„Chto pakryŭdziŭ, skažy mnie?“

Kaciarynka ž biez trawohi

Jasnaj pani puc! u nohi,

Dyj tak razkaz swoj imie;

„Pani naša najjaśniejša!

„Maci naša najmilejša!

„Wot kryŭda maja taka!“

Nuž tut praŭdu jej kazaci,

Akanoma cukrowaci,

Nia žalełaž jazyka.

U pani wušy pawiali,

Až wałasy dybam stali,

Jak pačula toj razkaz:

I usplasnuła rukami,

I zaliłasia slazami,

Dyj taki dała prykaz.

„Štoby pana akonoma

„Ni nahi tut kala doma

„Za hadzinu nia było.“

Wot jon, dałoŭ nos spuściŭšy,

Dy, jak woŭk wušy stuliŭšy,

Pakinuŭ dwor i siało.

Z toj že pary Kaciaryna,

Jak pakajowa dziaŭčyna,

Pry pani stała słužyć;

Pani jaje palubiła,

Čytać, pisać nawučyła,

Na ksionžce Boha chwalić.

PIEŚNIA TREĆCIAJA.

Chto pad kim jamu kapaje,

Časta sam tudy ŭpadaje.

S kamedyi-opery: „Sielanka“.

Nie tak skora čas prachodzić,

Jak kazka rečy wywodzić;

Wot piaty hadok nastaŭ,

Hapon na wajnie jak słužyć,

Kaciarynka pa jim tužyć,

A akonam ciahu daŭ.

U horadzie Mahilewie,

Pry šyrokam, pry Dniapre,

Hudzić, kaby šeršni ŭ drewie,

Kipić, jakby u katle.

Tam wulicaju pan honić,

Kalaska strałoj lacić,

Pad kańmi až ziamla stohnić,

„Achwaryś, padzi!“ kryčyć.

Tut sustrenieš kalamažku,

Wot koniki! hladź! kruhom

Hładki — laciać u razmašku;

Heta pieŭnie akanom.

Dali chtoś tam na drabinie,

Konik, byccam rak, paŭzie,

Zhadaješ pa kisłaj minie,

Što pasesara wiazie.

A tam chwurmanak bahata,

Maŭlaŭ hryboŭ u baru;

Hladziš! to našaha brata

Wiazuć na słužbu caru.

Kaby hałodny sabaki,

Tak žydoŭski łapsardaki

Lezuć k tabie sarančoj;

Papadzisiaž jim u kohci,

Naŭrad patrapiš jich zmohci,

Wytrabušać kišeń twoj.

Wot u kamienny pałaty

Schodziacca pany bahaty,

Zołata na jich kipić;

Mužyčkoŭ tudyž prywodziać,

I adnadworcy prychodziać,

Tam na słužbu majuć bryć.

Na siaredzinie światlicy

Stajić stoł, nakryt suknom,

Pry jom, s kryžam u piatlicy,

Padpioršysia kułakom,

Jasny maršalak siadzić;

Jon, maŭlaŭ rabin u škole,

Ci jak chwurman u stadole,

Wažna tak na ŭsich hladzić.

Na prawa pan wielmi strohi,

Wusy, jak u byka rohi,

Wot tak starčmoju stajać;

Wałasy jaho siwieńki,

Mundzir na jim hałubieńki,

Na hrudzioch kryžy bliščać.

A za jim jakiś puzaty,

Byccam miadźwiedź, tak kasmaty,

Heta dochtar maje być;

Ruki za saboj trymaje,

Palcami pirabiraje,

Dyj časta ŭ karman hladzić.

Z lewaj starany maršałka,

Tonieńki, prosty, jak pałka,

Na rozum widna chicior!

Jon s padłobja pahladajeć,

U ruce piaro trymajeć,

Heta, kažuć, prakuror.

Na kancy jakiś wajskowy,

Smukły, widny i zdarowy,

Pryhožeńki kawaler!

Časta jon na stojku wokam

Miecić ŭ razdumji hłybokam;

To pryjomny achwicer.

Wot s kresła maršał schwaciŭsia.

Usim ŭ pojas pakłaniŭsia,

Tabakierkaj zaskrypieŭ;

Dali kryknuŭ da dazorcy:

„Niechaj načnuć adnadworcy!“

Dyj znoŭ na miesta prysieŭ.

Tut la bakawoj razdaŭsia

Swiatlicy žałabny ston,

I najpieršy pakazaŭsia

Naš znajomy akanom.

Jak pryšła šlachcie trawoha,

Kab bumahi ŭsiak składaŭ,

Koman, z dapuščeńnia Boha,

U adnadworcy papaŭ,

I wot, maŭlaŭ, nia urokam

Kažučy, pahana čeść!

Trebaž, byccamby narokam,

Na wočeredź jamu ŭleść.

Jak wała wiaduć na bojku,

Tak akanoma pad stojku,

Jonže nie paciahnie j noh;

Dy skorčyŭsia u kłubočak,

Z dochtara nia zwodzić wočak,

A tak stohnie, što kryj Boh!

Dochtar wažna prystupaje,

I niekruta ahladaje,

Zuby, nohi, baki, stan;

Patul kala jaho tupaŭ,

Pakul kruhom nie aščupaŭ,

Wot, maŭlaŭ, kania cyhan.

Widna, s saboj jany znaliś,

Piarwiej, widna, paŭstrečaliś:

Dochtar, baš, hańbu našóŭ.

Kaže, ŭ službu nia hadzicca,

Jamu treba palačycca,

Dy i miery nie dašoŭ.

A niekrut: — „Maji panočki,

„Wy, jasnyje sakałočki!

„Hdzie tut chworamu słužyć.

„Wot tak kole mnie u hrudzi,

„Što suchwoty, kažuć ludzi,

„I ŭ baku wielmi balić“.

Kaby waram abliŭ plečy,

Jak pačuŭ hetaki rečy

Naš małady achwicer,

Jon z miesta swajho samknuŭsia,

Pry niekrucie apynuŭsia,

Hladzić, byccam lichij źwier.

Pad stojkaj jaho prastuje,

Strunoj ciahnie, dyj macuje,

A ŭ baradu kułakom

Jak paradkam jamu sunie,

Hladzi! wot saŭsim ačunie

Naš nieščasny akanom.

„Na što ludziej, kaže, zwodzić?

„Jon mieru nawet prachodzić,

„Ja biaru na swoj atwiet:

„Jaka tut k čortu chwaroba?

„Zdać! — a posla budzie proba,

„Woźmiem jaho ŭ łazaret“.

Dochtar kiašeniu pačuchaŭ,

Maršał tabaki paniuchaŭ,

Niekrut žalasna zapieŭ;

Sudarha na akanoma

Napała: paznaŭ Hapona,

Dyj sa strachu abamleŭ.

PIEŚNIA ČAĆWIORTAJA.

Jechała Agatka da wianca,

Sypała zołata z rukaŭca;

Chto heta zołata pabiareć,

Toj mianie na wianiec pawiadzieć.

Z wiasielnaj pieśni biełaruskaha luda.

„Načnicia warhi našy chwalić Pannu świentu!

Načnicia apawiadać čeść Jej niepajentu“.

Hetak tonkim hałasočkam,

U dware raz wiečaročkam

Kaciarynka prypiewaje:

Jana u dobraj achwocie

Chwalić Boha pry rabocie,

A pani jej pamahaje.

Ciapier našu Kaciarynu,

Tuju sielskuju dziaŭčynu,

Chtob sustrenuŭ — nie spaznaŭ;

Pańsku haworku sumieła,

I sukienačku nadzieła,

Byccam panienka — maŭlaŭ!

A choć jana pakidała

Jarki kaśniki, garset,

Da ŭ dušy nie pierestała

Uzdychać da prošłych let.

Wot časta jana u światki

Pabiažyć da swajej matki,

Da serca jaje prylaže,

Ronić slozki, dyj tak kaže:

„Rodnaja ty maja maci!

„Pažalej swajho dziciaci,

„Slozki jaho asušy.

„Hdziež Hapońka naš dziajecca?

„Jak biednamu tam wiadziecca?

„Ciažeńkaž mnie na dušy.

„Jaščež kab Uścińnia žyła,

„Janab z nami patužyła,

„U trajim byłob lahčej;

„A to ciomnaja mahiła

„Jaje, rodnuju, pakryła,

„Nia zmahła tuhi swajej“.

Wot tak baš, jak my kazali,

Jana s paniaj wiečarkom

Światy pieśni zapiewali,

Až lakaj ubieh prytniom,

Dyj kaže: „Pani wialmožna!

„Zajechaŭ u dwor ciapier

„Jakiś wažny achwicer,

„I pytajecca, ci možna

„Z jasnaj paniaj pawidacca,

„S swajej čeścju pakazacca?“ —

A pani kaže — prasić!

Dyj čapiec swoj padciahnuła,

Na Kaciarynku zirknuła,

Ci nie ma ŭ čom pachulić.

Tut u dźwiarej pajawiŭsia,

Siudy, tudy pakłaniŭsia

Pryhožeńki achwicer;

Kraśny, widny i zdarowy,

Z jasnym wokom čarnabrowy,

Zołatam bliśčyć mundzier.

Jak hlanuła Kaciarynka,

Zdrohnuła, maŭlaŭ asinka,

Slozki bryznuli z wačej;

Ručki na hrudzioch złažyła;

Byccam druhi raz ažyła:

Hapon našoŭsia pry jej.

Jon hetak baš, jak stajaŭ,

Uhruń kinuŭsia u nohi

Jasnaj pani, i načaŭ

Swaje rečy biez trawohi:

„Spaznaj, paniuchna, Hapona,

„Što łaskaju akanoma

„Caru jon pašoŭ słužyć;

„Jon na wajnie zasłužyŭsía,

„I achwicerstwa dažyŭsia,

„Ciapierže maje prasić,

„Kab ty, pani, kaby maci,

„Maŭlaŭ, swajamu dziciaci

„Dolu ščasnu darawała;

„I, kali zhodna jadyna,

„Najmilejša Kaciaryna,

„Sručyć nas nie atmaŭlała“.

Kaciarynkaž jak stajała,

Tutže k naham joj prypała,

A tak mileńka hladzić!

Što pania i raspłyłasia,

Krepka z jeju abniałasia,

Dyj nuž jim błahasławić.

Choć Hapon čynoŭ dažyŭsia,

Da wiedaŭ, s kaho radziŭsia,

Nia chacieŭ prynaraŭlać

Panom, — a prastym zwyčajem,

Jon mužyckim abyčajem,

Zdumaŭ wiasiella syhrać.

Wot u ŭdawy Ahrypiny

Haspadaroŭ powien dwor,

A na pieradzie družyny

Stajić wažna swat Chwiador;

U rukach z harełkaj placha,

A čarka toŭsta, jak woł,

Mirhnuŭ! — i Małańnia swacha

Abrusom nakryła stoł.

Jon plašku s čarkaj pastawiŭ,

Razny zakuski dabawiŭ,

Dyj z haławy šapku zniaŭ;

Ahrypinie pakłaniŭsia,

Wodki da jaje napiŭsia,

I taki rečy načaŭ:

„Niech bendzie Jezus Chrystus pachwalony!

„Dla spasieńnia hrešnych z Maryi zradzony.

„Nia pryšli my čaradoj at siabie,

„A prysłaŭ nas Hapon da ciabie.

„Jość u ciabie Kaciarynka dočka,

„Jana ŭ maci, jak prawaja wočka:

„Dyj Hapon naš małady,

„Jon Caru wierna słužyŭ,

„Čynoŭ, počaściej nažyŭ,

„Chwat dziacina — choć kudy!

„Bjom my ŭsie čałom wašeci!

„Zazawi jaje iz kleci,

„Niechaj z nami pahulaje,

„Dyj harełki papytaje“.

Tut dziaŭčata, maładzicy

Kaciarynku iz światlicy

Česna pod ručki wiaduć.

I taki pieśni piajuć:

„Otož tabie, Chwiodarka,

„Uwiadzionka Kaciarynka,

„Kali jaje lubiš, daj piroh,

„Kali nia lubiš, to won za paroh!

„Nia chwalisia, što ŭ nas byŭ,

„Što našaj Kaciarynki nia zlubiŭ“.

Chwiodar maładu ŭstrečaje,

Poŭnaj čarkaj prapiwaje,

Piroh, syr kładzie na stoł;

Harełka ŭ misku lijecca,

Rublawik na dnie badziecca,

Razhulaŭsia swat wiasioł.

A dzieŭki wodku zabrali,

Zakuski, piroh i syr,

U istopku pabiažali,

Hałosiučy na ŭwieś mir;

Uzdawol tam pili, jeli,

I hetaki pieśni pieli:

„Mowiła bočačka, ŭ piŭnicy stojučy:

„Kali mianie nia wypjecie,

„Sama wykačusia,

„Pa dware razaljusia

„Rakoj dy krynicaj,

„Sciudzionaj wadzicaj.

„Mowiła Kaciarynka, ŭ maci siedziačy:

„Kali mianie nia wydasi,

„To ja sama pajdu,

„Pa dware pamaleńku pabradu,

„Za waroty uhruń pabiahu“.

Tut jany u poznu nočku,

Až da jasnaha świtočku

Pili, jeli, dyj hulali,

Zapojiny prawažali.

A ŭ subotu wiečarkom,

Za Hrypininym stałom,

Siadzieła taka družyna:

Na počesnam na kucie,

Wažna haworku wiadzie

Pierša swacha Akulina.

Družki ŭ prawa, woźle swaci,

Dźwie pryhozy maładzicy,

To Haponiny siastrycy,

Choć nia adnej jany maci.

Ŭlewa namiesnik siadzić,

Žadna na plašku hladzić.

Dali sustrenieš Hapona

Družkoŭ, Janku dy Mirona,

Na kance ž chrostny Daniła,

To maładoha waziła.

A swat Chwiedar, to i dzieła!

Harełki ŭsciaž padliwaje,

Nowy zakuski staŭlaje,

Pirahi, syr, što pryśpieła.

Tut čatyry maładzicy,

Ciahnuć dziažu iz światlicy,

Na kryžu jaje staŭlajuć,

Bieł karawaj ražčyniajuć;

Swacha muku jim prynosić,

Dyj błahasławieńnia prosić:

„Jość tut Boh, dyj matka,

„Radzonyje i susiedzi blizkije,

„I dalnyje mužy sustrečnyje,

„Babki zapiečnyje,

„Dzietki zaplečnyje,

„Błahasławicie krasnaj pannie karawaj učynić“.

Karawajkiž pry rabocie

Piajuć u dobraj achwocie:

Błahasławicie, ludzie!

„Blizkije susiedzi,

„Hetamu dziciaci

„Karawaj zamiasić,

„Ručkami bieleńkimi,

„Pierścieniami załacieńkimi,

„Pieśniami wiasialeńkimi.

„Ty stup, Bože, z nieba,

„Jak nam ciapier treba,

„Pamahaŭ ražčynić,

„Pamahaj zamiasić.

„Nia stoj, Bože, za dzwiarmi,

„Dy idzi, Bože, ŭ chatu,

„Dy siadź, Bože, na kucie,

„Dy daj dolu maładzie! —

„Ja u chatu nie pajdu,

„Ja za dźwiarmi pastaju,

„Maładzie dolu pierašlu.

„Zbierajsia rodzie!

„Da k bieleńkamu karawaju,

„Staryje baby la paradku,

„Maładyje maładzicy pieśni pieć,

„Udałyje małajcy karawaj pieč“.

Da kab usio razskazaci,

Jaki paradak u chaci,

Jak zmowiny atbyli,

Dyj karawaj atpiakli,

Jak chłopcy, dzieŭki skakali

Lawonichu, to byčka

Miacielicu, kazačka,

Jak maładuju sažali

Na pasad — kazka taka,

Što nia stałab jazyka.

Wot pryšła niadzielka krasna,

Zaświaciła zara jasna,

Hapon naš mundzir nadzieŭ;

Ščyra uzdychnuŭ da Boha,

Sieŭ na kania waranoha,

Dyj k maładoj palacieŭ.

A družby, Janka z Mironam,

Wichram sadziać za Haponam:

Sledam chłopcaŭ hramada

Laćić, pieśni zapiawajeć,

Wiecier świtki razwiewajeć,

Nu! pryhoža čereda!

Na kancy wazkom Daniła

Hudzić, skolka zmože siła:

Kaniom muzyku wiazie;

Ananijaž prypiewajeć,

Jomka smykam padsiekajeć,

Nie zaŭwažyŭ, što trasie.

Jak zajechała družyna,

Z chaty wyšła Ahrypina,

Nadzieŭšy kažuch naŭznak:

Čarku Haponu padnosić,

U swiatlicu zajci prosić,

rečy wywodzić tak:

„Ziacieńka!

„Pju na ciabie poŭnym kubkam,

„Dobrym zdaroŭjem,

„Što myslu sabie,

„To i tabie“.

Hapon čarku biare ŭ ruki,

Dwojčy wyliŭ za siabie,

A treci raz dla wyruki

Bieły rublawik kładzie.

Hrypina čarku prymaje,

U światlicu zaprašaje.

Dzieŭkiž karahodam chodziać,

Žałabny pieśni zawodziać:

„Chto u poli pacichońku hukajeć?

„Tam Kaciarynka swajho tatki šukajeć,

„Choć šukajeć, nia šukajeć — nie znajdzieć.

„Oj daloka joj tatacka, daloka!

„Ŭ syroj ziamli, ŭ žoŭtym piasku hłyboka.

„Da zrabili dobry ludzi wiečny dom,

„Biez dźwiarej, biez akonačka, biez sonca,

„Nia pramoŭlu, dziciatka, ni słoŭca“.

Tut nastała častawańnia,

Dyj padarkaŭ razdawańnia,

Sotniu pajasoŭ, maŭlaŭ!

Swata ručnikam zwiazali,

Bakłahu u ruki tkali,

Kab harełki bolš dastaŭ.

Łubku z žytam padstaŭlajuć,

Maładu na jej sažajuć,

Jak Karaleŭnu na ŭrad;

Janaže usciaž hałosić,

Kruhom pakłony raznosić,

Dyj znoŭ siadzie na pasad.

Dzieŭkiž, chłopcy, pjuć, hulajuć,

Pad skrypačku padpiewajuć:

„Skočyła Kaciarynka z łaŭki dałoŭki,

„Skłaniłasia mamačce nizka u nožki,

„Korkami ziamlu paryła,

„Slozkami nožki pamyła.

„Karysia Kaciarynka staromu,

„Kłaniajsia i maładomu,

„S pakłonaŭ hałoŭka nia balić,

„Stary i mały błahasławić“.

Jak baš niawiestu prybrali,

Da dwara tak paskakali

Jasnaj pani čołam bić,

Na wiasiella paprasić.

A pani — nie pani, maci!

Maŭlaŭ rodnamu dziciaci.

Pryhožy pasah dała,

Radasnu slozku ŭraniła,

Maładym błahasławiła,

Sama k wiancu pawiała.

Ksiondz maładych spatykaje.

Na ŭsio žyćcio ich złučaje

A jak skončyŭsia abrad,

Skrypicieli zahudzieli,

Družki wiasioła zapieli,

Dyj wiarnulisia nazad.

Paniu na kut zaprasili,

Pry jej ksiandza pasadzili,

Swat paradkam načaŭ čeść;

Piwa, miod rakoj lilisia,

Kaŭbasy s sałam našlisia,

Ŭzdawol było pić i jeść.

Dzieŭki, chłopcy, maładzicy,

Cełu nočku pa światlicy,

Badzialisia, chto jak zmoh:

Jak u haršku tam kipieła,

At pyłu až paciamnieła,

Sumatocha, — što kryj Boh!

Ja na tom wiaselli byŭ,

Piwa, miod, harełku piŭ,

U rocie zdawol było,

Až pa baradzie ciakło.

Kaniec apowieści.

← Hapon

Pawinšawańnie woita Nawuma

Верш

Аўтар: Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч

1907 год

Іншыя публікацыі гэтага твора: Віншаванне войта Навума.

Прапануем да спампаваньня!

PAWINŠAWAŃNIE

Woita Nauma.

U dzień imianin panny W… S…

Niech budzie Jezus Chrystus pachwalony!

A ceły dom hety,

Mužy, dy kabiety,

I dzietki maleńki,

Słužki wiasialeńki,

Na wieki wiekaŭ Jim błahasławiony!

Jašče nia zbudziŭ piawun,

A ŭžo sa dwara ciwun

Prynios mnie taki urad,

Kab ludziom čynić zahad.

Ja že byccam zachwaraŭ,

A jak u dwor jon wiarnuŭsia,

Wot! switkaju apranuŭsia,

Dyj u horad ciahu daŭ.

Jakiž tut hrech maje być,

Što pabadziaŭsia zarańnia,

At hramady winšawańnia,

Našej panience čynić?

Niechaj kamisar siardzicca,

Niechaj akanom złaścicca,

Ja pawinnaść swaju znaju,

Z nizkim pakłonam k Tabie prystupaju.

Imianinica Ty, baš!, siahodnia;

Ŭsielaka wołaść — cełaja srodnia

Molić Boha za Wašeci,

Kaby doŭha wielmi žyła,

Dy ŭ tym žyćci nia tužyła,

Kab paradak mieła ŭ kleci;

Kab Tabie zaŭždy wiałosia

U kanapielkach kałośsia,

At karowačak byčki,

A at Ciabie, Panienačka, ładny mužyčki:

Wiasioła budź, jak swat na wiasielli,

Rublawiki Ty mieraj na kapy,

Sała kaŭšom, a łokciam koŭbasy;

Paciechaj budź u staraści baćkom,

A matkaj rodnaj swajim mužyčkom.

Rozumu miej, jak u Dabradzieja

Našaha ksiandza Macieja:

Jon u kaściele jak woźmie kazać,

To j čarkaj harełki jaho nia uniać!

A tak rukami mataje,

Što i sam čort nie pajmieć!

Tak na rozum jon biareć.

Skončyŭ! A za winšawańnia,

Siardziečnaja pramaŭlańnia,

Padniasiš, Panienačka! dyj z biełaj tarełki

Čaračku miejśkaj harełki:

Ja harełački napjŭsia,

Ŭ pojas Tabie pakłaniusia,

Nazad damoŭ pabradu,

Hramadzie našaj skažu,

Jakie było pryjmawańnia,

Prynuka — dyj častawańnia.

Niech bendzie pachwalony

Ad ŭsielakije starony

Naš Zbawiciel siardziečny,

Na wieki wiekaŭ wiečny;

Amen!

Mińsk, 1854-ha h. čerwienia

26-ha dnia.

About this digital edition

This e-book comes from the online library Wikisource[1]. This multilingual digital library, built by volunteers, is committed to developing a free accessible collection of publications of every kind: novels, poems, magazines, letters...

We distribute our books for free, starting from works not copyrighted or published under a free license. You are free to use our e-books for any purpose (including commercial exploitation), under the terms of the Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported[2] license or, at your choice, those of the GNU FDL[3].

Wikisource is constantly looking for new members. During the realization of this book, it's possible that we made some errors. You can report them at this page[4].

The following users contributed to this book:

- Gleb Leo

- MaxxL

- Tene~commonswiki

- Rocket000

- Keymap9

- Dake~commonswiki

- ChrisiPK

- Inductiveload

- VIGNERON

- Bastique

- Andux

- Amgine

- Boris23

- KABALINI

- Bromskloss

- AzaToth

- Bender235

- PatríciaR

- Il Palazzo-sama

- Smasongarrison

- Rei-artur

- Zanimum

1. ↑ https://wikisource.org

2. ↑ https://www.creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0

3. ↑ https://www.gnu.org/copyleft/fdl.html

4. ↑ https://wikisource.org/wiki/Wikisource:Scriptorium

Table of Contents

Title page

Hapon (1907)

Hapon

Pawinšawańnie woita Nauma

About